Thung lũng Tyrol ở đỉnh núi Alpes bên Áo quốc là nơi xuất xứ bài thánh ca Giáng sinh tuyệt diệu này.

Quanh năm thung lũng vẫn hấp dẫn nhiều du khách, không phải chỉ vì những tường thành hay bờ thấp bằng tuyết thôi mà còn vì sự thông biết âm nhạc phổ biến nơi từng em bé ở đây nữa. Năm 1818 ấy, trong làng Obendort bên sườn núi có 2 thanh niên: một người là Mục sư Joseph Mohr và một người bạn ông là Franz Gruber cũng là giáo sư và nhạc sĩ của ngôi nhà thờ ở đó. Cả hai đều yêu thích âm nhạc và họ đã từng nói rằng bài hàt tuyệt diệu cho đến lúc ấy vẫn chưa xuất hiện nơi trần gian.

Ca khúc được sáng tác ngay vào ngày 25 tháng 12 năm 1818, tại Nhà thờ Thánh Nicholas (Nicola-Kirche) ở Obendorf thuộc nước Áo. Mohr viết lời cho bài hát từ năm 1816 như là một bài thơ, nhưng mãi đến đêm trước Giáng sinh mới tìm gặp Gruber để nhờ soạn phần giai điệu cũng như phần phối âm cho đàn guitar. Có lẽ Mohr muốn có một ca khúc giáng sinh mới dành cho lễ Misa nửa đêm, nhưng đàn phong cầm của nhà thờ đã bị hỏng. Lúc đầu, Gruber không đồng ý với đề nghị của Mohr vì e rằng giáo dân đến dự lễ sẽ không thích loại âm nhạc được trình bày với đàn guitar. Nhưng vì không còn sự lựa chọn nào khác, Gruber phải chấp nhận và bắt tay vào việc. Chỉ trong vài giờ đồng hồ, phần nhạc của ca khúc được hoàn tất. Lúc đầu, người dự lễ tỏ ra kinh ngạc khi nghe ca khúc được trình bày với đàn guitar, nhưng chẳng bao lâu mọi người bị mê hoặc bởi giai điệu ngọt ngào của bài hát. Sự bình an diệu kỳ của Chúa đã tràn ngập họ cùng với tấm lòng cung kính tôn thờ Ngài.

Bảo Tàng Đêm Yên lặng và Nhà nguyện Kỷ niệm tại Oberndorf

Tiếc thay sau đêm phước hạnh đó, bài hát đã bị bỏ quên. Cho đến cuối tháng 11.1819 chiếc đàn phong cầm của nhà thờ hư phải sửa. Sau khi sửa xong, người ta mời ông Gruber đàn thử để xem xét còn hỏng hóc gì chăng và một lần nữa, bài “Đêm yên lặng” được thoát ra qua ngón đàn kỳ diệu của người nhạc sĩ này. Lập tức người thợ sửa đàn xin bài hát ấy để đem về phổ biến ở làng mình. Rồi ở một làng ở khuất sau sườn núi có 4 chị em ruột nhà Stasseer rất yêu thích bài thánh ca này; một lần nọ chúng được mời đi hát ở thành phố Leipsig (Đức) và chính từ ngôi đại giáo đường đó, bài “Đêm yên lặng” đã chinh phục thế giới. Dầu vậy người ta thường gọi là “bài hát Tyrolese” chứ ít khi gọi như chúng ta là bài “Đêm yên lặng”.

Từ đầu thập niên 1900, Nhà thờ Thánh Nicholas không còn tồn tại do sự tàn phá của lũ lụt và do thị trấn được dời lên một nơi an toàn hơn ở thượng nguồn của dòng sông, với một ngôi nhà thờ mới được xây dựng bên cạnh một chiếc cầu. Một nhà nguyện nhỏ gọi là "Stille-Nacht-Gedächtniskapelle" (Nhà nguyện Tưởng nhớ Ca khúc Đêm Yên lặng), được dựng lên ngay tại địa điểm của ngôi nhà thờ đã bị phá hủy, và ngôi nhà kế cận được biến thành nhà bảo tàng, quanh năm thu hút du khách đến từ khắp nơi trên thế giới, nhưng đông nhất vẫn là trong tháng 12.

Mặc dù bản gốc của ca khúc đã bị thất lạc, một bản viết tay của Mohr đã được tìm thấy vào năm 1995, được xác định bởi các nhà nghiên cứu là vào khoảng năm 1820, cho thấy Mohr đã viết lời bài hát năm 1816 khi ông được phân công đến một nhà thờ hành hương ở Mariapfarr, Áo, và phần nhạc được sáng tác bởi Gruber vào năm 1818. Đây là bản cổ nhất, cũng là bản viết tay duy nhất của Mohr. Giai điệu được sáng tác bởi Gruber chịu ảnh hưởng của âm nhạc truyền thống tại các vùng nông thôn, phảng phất những nét đặc trưng của dân ca Áo.

Người ta tin rằng ca khúc giáng sinh này đã được dịch ra hơn 300 thứ tiếng trên khắp thế giới, và là một trong những bài hát được yêu thích nhất trong mọi thời đại. Ca khúc vẫn thường được trình diễn không cần nhạc đệm.